ایرانشناسی در لهستان
گفتوگو با دکتر مارک اسموژینسکی
دکتر اسموژینسکی: من از ایرانشناسان دانشگاه کراکوف لهستان هستم که یکی از قدیمیترین دانشگاههای کشور است و در بخش تاریخ ادبیات فارسی مشغول کار و تحقیقات هستم. ایرانشناسی کراکوف اگر درست خاطرم باشد، از اواخر قرن نوزدهم شروع به کار کرد و ابتدا در سیستم سهزبانی فعالیت داشت با زبانهای عربی، فارسی و ترکی. آنزمان زبان فارسی بهعنوان کرسی کامل دانشگاهی وجود نداشت. بعد از مدتی این سیستم سهزبانه تقسیم شد به زبان عربی و فارسی و ترکی که هر کدام بهصورت مستقل درآمدند.
دلیل رویآوردن گروهی در لهستان به زبان فارسی و ایرانشناسی چه بوده؟
مرزهای لهستان تا زمان جنگ جهانی دوم بیشتر بهطرف شرق کشیده شده بود. یکزمان لهستان هممرز ترکیه عثمانی بود. لهستان قرن هفدهم یکی از بزرگترین دول اروپا محسوب میشد و بهواسطه عثمانی برخوردهای مستقیمی با فرهنگ و زبان فارسی داشت. فکر میکنم دلیل تمایل لهستانیها به زبان فارسی و فرهنگ ایرانی از آنزمان سرچشمه می گیرد.
وضعیت کنونی ایرانشناسی در لهستان چگونه است؟
درحالحاضر کرسی زبان فارسی بهغیر از کراکوف در ورشو نیز فعالیت میکند در ورشو هر دو سال یکبار امتحانات گروهی برگزار میشود ولی ما در ایرانشناسی کراکوف سعی میکنیم که هر سال امتحان ورودی داشته باشیم و گروه فارسی هم فعال باشد. هر سال حدود 19 نفر از دیپلمههای لهستانی وارد گروه زبان فارسی میشوند. در دانشگاه ما دو تخصص وجود دارد: یکی ادبیات و دیگری زبانشناسی. تحقیقاتی که در حوزه زبانشناسی انجام میشود بیشتر در زمینهی زبان و ادبیات پهلوی است. اسطورهشناسی بهخصوص شاهنامه فردوسی هم مورد توجه است. و فکر میکنم دلیلش این است که میخواهند نشان بدهند فرهنگ و زبان ایرانی از وحدت خاصی برخوردار است؛ یعنی در تاریخ فرهنگ ایران عناصری وجود دارد که چه قبلاز اسلام و چه بعداز اسلام استمرار داشته و فعال هم هست.
چه انتظاری از ایران دارید؟
گردهماییهایی مثل همایش ایرانشناسی بیشتر برقرار شود که بیشتر همدیگر را بشناسیم و نهادهای فرهنگی که این اواخر خیلی تأسیس شده، با ما همکاری بکنند و ما با آنها همکاری بکنیم. از نتایج تحقیقات ایرانشناسان ایرانی بیشتر باخبر باشیم و در جریان کارشان قرار بگیریم.
هموطنان شما تا چه حد به ایرانشناسی و زبان فارسی علاقهمند هستند؟
همینکه ما در دانشگاه کراکوف هر سال امتحانی برگزار میکنیم و ایرانشناسی داوطلب دارد، نشان میدهد که جوانان لهستانی به فرهنگ و زبان ایران علاقه دارند و دلیلش هم شاید وجود تبلیغات باشد. خارج از کشور علیه ایران بهشدت تبلیغ میشود و یک ذهن پویا و محقق میخواهد خودش ببیند که این حرفها چقدر درست است و بههمین جهت وارد این وادی میشوند، تحقیق میکنند و خودشان به نتایج مستقل میرسند. فکر میکنم یکی از دلایل رویآوری جوانها به ایرانشناسی، همین واکنش است که در آنها ایجاد میشود.
نامهی ایران(جلد اول)، مجموعهمقالهها، سرودهها و مطالب ایرانشناسی
نویسنده: حمید یزدانپرست
ناشر: انتشارات اطلاعات
تعداد صفحات: 979
منبع: سایت راسخون (اینجا)
مارک اسموژینسکی Marek Smurzyński